Sản phẩm OCOP bước vào cuộc sàng lọc mới

Sau một thập kỷ phát triển mạnh về số lượng, OCOP không còn là chương trình xếp hạng sản phẩm, mà trở thành công cụ phát triển kinh tế nông thôn đa giá trị.

Ninh Bình: Công bố, trao chứng nhận sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia

Thanh Hóa tăng tốc xây dựng nông thôn mới, đưa sản phẩm OCOP địa phương phủ sóng toàn quốc

Tuổi trẻ Bắc Ninh dùng AI mở rộng thị trường cho sản phẩm OCOP

Lai Vung nâng tầm sản phẩm OCOP từ lợi thế bản địa

Sau một thập kỷ phát triển mạnh về số lượng, hơn 21.000 sản phẩm OCOP trên cả nước đang bước vào giai đoạn nâng chuẩn. Tiêu chí đánh giá được mở rộng theo hướng coi trọng năng lực thị trường, giá trị văn hóa, trách nhiệm môi trường và đóng góp đối với cộng đồng. “Cuộc sàng lọc” vì thế được hiểu là quá trình nâng cao chất lượng và giá trị của sản phẩm, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Đó là một trong những thay đổi đáng chú ý của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030. Thay vì tiếp tục mở rộng số lượng sản phẩm hay danh hiệu, chương trình chuyển trọng tâm sang phát triển kinh tế nông thôn theo hướng xanh, tuần hoàn, đa giá trị và gắn chặt với nâng cao thu nhập của người dân.

Không còn là cuộc đua số lượng

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến hết tháng 6/2026, cả nước có 21.028 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, tăng 1.986 sản phẩm so với cuối năm 2025; 10.657 chủ thể tham gia chương trình. Hội đồng OCOP Trung ương cũng đã công nhận thêm 40 sản phẩm OCOP 5 sao, nâng tổng số sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia lên 166.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý trong giai đoạn mới không nằm ở việc tiếp tục tăng số lượng sản phẩm. Bộ tiêu chí đánh giá, phân hạng OCOP được điều chỉnh theo hướng kế thừa kết quả của giai đoạn trước nhưng đồng thời nâng yêu cầu về chất lượng, giá trị văn hóa, vai trò của cộng đồng, năng lực thị trường, xây dựng thương hiệu và trách nhiệm môi trường.

Báo cáo xác định OCOP là công cụ phát triển kinh tế nông thôn tích hợp đa giá trị, khai thác lợi thế bản địa, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm theo hướng xanh, bền vững.

Điều này cũng đồng nghĩa chương trình OCOP được đặt trong vai trò rộng hơn so với trước đây. Thay vì chủ yếu hướng tới chuẩn hóa và phân hạng sản phẩm, OCOP được gắn với phát triển kinh tế nông thôn, làng nghề, du lịch nông thôn và khai thác các giá trị văn hóa, sinh thái của từng địa phương.

Trong năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng dự kiến phối hợp với UBND TP.HCM tổ chức Festival OCOP Việt Nam và triển khai Hội thi "Làng du lịch nông thôn Việt Nam", nhằm quảng bá sản phẩm bản địa, phát huy giá trị cảnh quan và văn hóa gắn với phát triển kinh tế nông thôn.

Nông thôn mới chuyển trọng tâm sang phát triển kinh tế

Không chỉ OCOP, định hướng xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 cũng có sự thay đổi đáng kể về cách tiếp cận.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, bộ tiêu chí nông thôn mới được tổ chức lại thành 10 nhóm tiêu chí, áp dụng phù hợp với từng nhóm xã và tăng quyền chủ động cho địa phương trong cụ thể hóa một số chỉ tiêu.

Trọng tâm được chuyển từ việc mở rộng các mức "nâng cao", "kiểu mẫu" sang xây dựng xã nông thôn mới và xã nông thôn mới hiện đại, đồng thời chú trọng nhiều hơn đến phát triển kinh tế nông thôn, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chất lượng dịch vụ xã hội và hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở.

Chương trình cũng đặt mục tiêu đến năm 2030 thu nhập bình quân của người dân nông thôn tăng gấp 2,5-3 lần so với năm 2020. Cả nước có khoảng 65% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó khoảng 10% số xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại. Phấn đấu có 5 tỉnh, thành phố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới.

Để đạt mục tiêu này, chương trình yêu cầu gắn xây dựng nông thôn mới với cơ cấu lại ngành nông nghiệp, phát triển kinh tế nông thôn tích hợp đa giá trị, phát triển sản phẩm OCOP, làng nghề, du lịch nông thôn, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi số. Chính sách giảm nghèo cũng được định hướng tập trung vào tạo việc làm, phát triển sinh kế, nâng cao năng lực sản xuất và khả năng tự vươn lên của người dân, thay vì chỉ hỗ trợ đơn thuần.

Cùng với đó, chương trình được thiết kế theo hướng tăng phân cấp. Trung ương tập trung ban hành cơ chế, chính sách, hướng dẫn và giám sát, trong khi địa phương được chủ động lựa chọn nhiệm vụ, phân bổ và lồng ghép nguồn lực, chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện theo nguyên tắc "Địa phương quyết - Địa phương làm - Địa phương chịu trách nhiệm". Việc phân bổ nguồn lực cũng được yêu cầu không dàn trải, không trùng lặp đối tượng hỗ trợ và không huy động quá sức người dân.

Những thay đổi này cho thấy chương trình nông thôn mới không dừng ở việc tăng thêm số xã đạt chuẩn hay số sản phẩm OCOP được xếp hạng, mà đặt trọng tâm vào hiệu quả phát triển kinh tế nông thôn. Trong đó, chất lượng sản phẩm, khả năng mở rộng thị trường, phát triển sinh kế và nâng cao thu nhập của người dân được xác định là những kết quả cần hướng tới trong quá trình triển khai chương trình.

                                                                       Theo Báo nông nghiệp & Môi trường